Thông tin của Trường THCS, THPT Duy Tân

Ngày 4-6/3 tại Tiền Giang, Hội Khoa học tâm lý giáo dục Việt Nam đã tổ chức hội thảo cấp quốc gia với chuyên đề: “Văn hóa học đường- Lý luận và thực tiễn”. Tại hội thảo này, 70 tham luận của các nhà khoa học đã đề cập đến việc ứng xử văn hóa, giáo dục nhân cách học sinh trong nhà trường. Xa hơn nữa, tháng 10/2008, Ban Tuyên giáo cũng tổ chức cả hội nghị với chuyên đề: “Văn hóa học đường trong tình hình hiện nay”. Ngoài ra, trên các phương tiện thông tin đại chúng gần đây, văn hóa học đường (VHHĐ) đang được dư luận quan tâm đặc biệt. Người ta phải kêu lên rằng: VHHĐ ngày càng “ô nhiễm”, rằng VHHĐ... có khi đang “lạc lối”...

Mối quan tâm của dư luận đến VHHĐ không phải là chuyện ngẫu nhiên. Với trên 22 triệu HSSV (chiếm hơn ¼ dân số cả nước) thì VHHĐ thực sự là yếu tố quan trọng quyết định tương lai của đất nước và vận mệnh của cả dân tộc.

Có thể nói, hơn 20 năm tiến hành đổi mới, đất nước đã đạt được những thành tựu to lớn trên mọi lĩnh vực. Đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt. Ngành giáo dục đã đạt được những thành tựu lớn lao cả về quy mô lẫn chất lượng.

Tuy nhiên trong những năm gần đây, đời sống văn hóa của học sinh sinh viên (HSSV) có những biến đổi theo nhiều chiều hướng khác nhau. Nền kinh tế, văn hóa, khoa học phát triển tạo điều kiện cho HSSV được tiếp cận với nhiều kênh thông tin, nhiều mô hình học tập tiên tiến, do đó đạt nhiều thành tích trong học tập và nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, ở thời điểm này chúng ta đang phải đối mặt với nhiều biểu hiện chưa chuẩn về đạo đức lối sống trên bình diện xã hội nói chung, học đường nói riêng.

Khi phải đối mặt với thực trạng HSSV có những hành vi vô lễ với thầy cô như xé bài kiểm tra bị điểm kém, nói tục, chửi bậy ngay trong lớp, HSSV gây gổ đánh nhau theo kiểu “xã hội đen”, thầy cô giáo đánh học sinh, học sinh “quây” đánh thầy cô giáo...nhiều ý kiến cực đoan đã quy kết trách nhiệm cho ngành giáo dục. Người ta cho rằng giáo dục của ta theo khuôn mẫu, khô cứng, giáo dục không gắn với thực tế, ngành giáo dục không tìm được “triết lý giáo dục”, giáo dục sai đường, muốn trẻ hư cứ đưa...tới trường v.v và v.v.

Công bằng mà nói, GD đạo đức trong nhà trường chưa đáp ứng được yêu cầu của tình hình mới. Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng môi trường sư phạm không phải là “ốc đảo” trong xã hội ta, một xã hội có bộ phận không nhỏ bị thoái hóa, biến chất, sống theo lối sống thực dụng, vô cảm. Mặt trái của kinh tế thị trường đã và đang tấn công như vũ bão vào văn hóa truyền thống tốt đẹp của chúng ta. Bước ra khỏi cổng trường, học sinh phải đối mặt với rất nhiều tệ nạn xã hội như cảnh dòng người chen chúc hỗn độn trên đường lúc tan tầm, cảnh đánh chửi nhau như cơm bữa trên hè phố, cảnh các quán bia ôm, karaoke hoạt động tưng bừng...Và cách đây chưa lâu trẻ em được tận mắt chứng kiến cảnh người lớn phá tan tành phố hoa xuân của Hà Nội.

Khi về nhà, không ít học sinh tận mắt chứng kiến cảnh bố mẹ cãi chửi, thậm chí đánh nhau, được nghe bố mẹ bàn về những mánh lới làm ăn, nghe bố mẹ than phiền những bức xúc ở cơ quan với hàng loạt chuyện ghen ăn, tức ở, chuyện hối lộ, chạy chức chạy quyền...

Như vậy, cái mà chúng ta vẫn thường gọi là “tam giác giáo dục” gồm nhà trường, gia đình và xã hội xem ra đều có vấn đề!

Giải pháp nào cho VHHĐ ở Việt Nam?

Về phía nhà trường, trước hết phải xây dựng cảnh quan sạch đẹp, văn minh. Các thầy cô giáo của từng bộ môn phải xác định được vai trò quan trọng của mình rằng trước hết phải dạy học sinh cách làm người, sau đó mới dạy học sinh kiến thức văn hóa. Bài giảng của môn Giáo dục công dân phải sinh động, gắn với thực tế. Nhà trường phải phát động những phong trào thi đua, văn hóa văn nghệ, hoạt động ngoại khóa, biến mỗi mái trường phải trở thành ngôi trường thân thiện, mỗi học sinh trở thành học sinh tích cực.

Về mặt xã hội, định hướng thị hiếu văn hóa là nhiệm vụ hết sức quan trọng của các cơ quan chức năng. Giáo dục văn hóa phải gắn với nhiều hoạt động của đời sống xã hội.

Nhưng có lẽ vai trò của gia đình phải được đặt lên trên hết. Gia đình là cội nguồn, là môi trường đầu tiên tác động và hình thành nên nhân cách của các em. Gia đình là tấm gương phản chiếu để các em lấy đó mà hành động, là nơi níu kéo các em, nâng đỡ các em mỗi khi sa ngã. Nếu môi trường văn hóa của gia đình không lành mạnh thì làm sao có thể nuôi dạy được những đứa con ngoan. Thực tế cho thấy, khá nhiều gia đình do bận mải mà bỏ bê không quan tâm đến con cái, phó mặc cho nhà trường. Cách đây chưa lâu, trong thông điệp liên bang trước lưỡng viện Mỹ, Tổng thống Barack Obama nhấn mạnh vai trò của các bậc phụ huynh, những người “hoặc giúp con cái làm bài tập sau bữa tối, hoặc tắt vô tuyến, hoặc cất trò chơi video và thay vào đó là đọc sách cho con nghe...”. Obama khẳng định rằng trách nhiệm giáo dục con cái phải được bắt đầu từ gia đình và không một chính sách giáo dục nào có thể thay thế được sự chăm lo, săn sóc của bố mẹ đối với các em.

Thiết nghĩ, đây là vấn đề đáng suy ngẫm, bởi hơn lúc nào hết, VHHĐ phải nhận được sự quan tâm của mỗi gia đình và của toàn xã hội.

Thụy Anh     www.gdtd.com.vn